Rodzina grubymi nićmi szyta, czyli jak pozostać ojcem owego ?przyszywanego? dzieckaJesteÅ› tatÄ…. Twój Å›wiat pomimo różnych niewygód krÄ™ci siÄ™ w dużej mierze wokóÅ‚ maÅ‚ego „sÅ‚oneczka”, „skarba”, „szkraba” itd. MyÅ›lisz o sobie w nowym wymiarze – Ojciec. Z pomocÄ… spoÅ‚ecznych i rodzinnych przekazów masz pomysÅ‚y co to znaczy troszczyć siÄ™ i okazywać miÅ‚ość po mÄ™sku. Przed TobÄ… różne dylematy i przekraczanie wÅ‚asnych granic wytrzymaÅ‚oÅ›ci dziÄ™ki „pomocy” dziecka . Jednakże czasami oprócz typowych ojcowskich dylematów pojawia siÄ™ jeszcze jeden:
JAK MOGĘ BYĆ OJCEM SKORO TO NIE MOJE DZIECKO!!!???
OkolicznoÅ›ci kiedy siÄ™ dowiedziaÅ‚eÅ›, iż Twoje dziecko ma innego ojca bywajÄ… różne. Taka informacja dotarÅ‚a do Ciebie może jak dziecko byÅ‚o malutkie, a może jak juz powiedziaÅ‚o do Ciebie „Tato”. Te kontekstowe różnice sÄ… bardzo istotne, niemniej jednak zawsze ważna jest odpowiedź na powyższe pytanie (oczywiÅ›cie jeÅ›li wczeÅ›niej zadecydowaÅ‚eÅ›, że CHCESZ być ojcem dla dziecka ).
Mam nadzieje, że poniższa garść informacji, wskazówek i propozycje ćwiczeÅ„ uÅ‚atwiÄ… Tobie odpowiedź na to ważkie zapytanie.
1. Ja i moje ojcostwo.
Zrób poniższe ćwiczenie:
UsiÄ…dź wygodnie w miejscu, gdzie wiesz, że nikt Tobie nie bÄ™dzie przeszkadzaÅ‚. Odpręż siÄ™. Przez chwilÄ™ skup siÄ™ na swym oddechu, na wrażeniach pochodzÄ…cych z Twojego ciaÅ‚a. Pójdź za tymi wrażeniami, spraw, by Twoje ciaÅ‚o czuÅ‚o siÄ™ jak najwygodniej. Zamknij oczy. Wyobraź sobie teraz, że jesteÅ› sam w niewielkiej sali kinowej. Czujesz siÄ™ tam dobrze i bezpiecznie. Na ekranie bÄ™dÄ… wyÅ›wietlane sceny z Twojego dzieciÅ„stwa. Ty decydujesz jakie obrazy i sceny pojawiÄ… siÄ™ na ekranie. Wyobraź sobie, że Twoje wspomnienia zostaÅ‚y zapisane i skatalogowane na taÅ›mÄ™ filmowÄ…. Wybierz taÅ›mÄ™ z napisem „Czas z tatÄ…”. Przyjmij wygodnÄ… pozycjÄ™ i oglÄ…daj swoje wspomnienia. Zapewne niektóre z nich lubisz, ale bÄ™dÄ… zdarzaÅ‚y siÄ™ też sceny trudne. Skup siÄ™ na tych, które najbardziej kojarzÄ… Ci siÄ™ z pozytywnÄ… postawÄ… ojca, z dobrymi emocjami. Daj sobie czas, niech wspomnienia napÅ‚ywajÄ…...
Na podstawie tych obrazów odpowiedz na pytania:
Co to znaczy być ojcem? Jaki jest sens ojcostwa w Twojej rodzinie? Czy samo zapÅ‚odnienie żony/dziewczyny wystarczy, żeby czuć siÄ™ ojcem? Co robiÅ‚ Twój ojciec, by poczuć siÄ™ dobrze w kontakcie z TobÄ…? Które z pomysÅ‚ów na bycie ojcem chciaÅ‚byÅ› przejąć po swoim ojcu, a co chciaÅ‚byÅ› zmienić? Jak Twój tata traktowaÅ‚by Ciebie, gdybyÅ› miaÅ‚ innego ojca biologicznego? Co by to zmieniÅ‚o? Co byÅ‚oby trudniejsze w waszym kontakcie, a co byÅ‚oby Å‚atwiejsze? A jak chciaÅ‚byÅ› żeby siÄ™ zachowaÅ‚? Czego w takim wypadku byÅ› oczekiwaÅ‚?
2. Przez odkryci naukowe do ojcostwa
ZapÅ‚odnienie jest efektem połączenia siÄ™ dwóch czÄ…steczek DNA. Czy zatem jako czÅ‚owiek jestem efektem dziaÅ‚ania poÅ‚owy genomu matki i poÅ‚owy genomu ojca? Nie. Taki poglÄ…d na bycie indywidualna jednostkÄ… byÅ‚by wspóÅ‚czesnym zabobonem typu „przeznaczenie”. Okazuje siÄ™, że ekspresja genów jest bardzo silnie uwarunkowana Å›rodowiskowo. Innymi sÅ‚owy, to rodzice, jako jeden z gÅ‚ównych czynników Å›rodowiskowych, w ogromnej mierze wpÅ‚ywajÄ… na to, jakie cechy bÄ™dzie miaÅ‚o dziecko. Posiadanie okreÅ›lonego zestawu genów najczęściej oznacza predyspozycjÄ™ do danej cechy To ty, jako spoÅ‚eczny i emocjonalny ojciec wpÅ‚ywasz na to jakie bÄ™dziesz miaÅ‚ dziecko, czy bÄ™dzie podobne do Ciebie w pewnych wzglÄ™dach, czy do biologicznego ojca.
OczywiÅ›cie wpÅ‚ywu DNA nie można bagatelizować, jednak wiÄ™kszość psychicznych predyspozycji i cech jest w dużej mierze modyfikowalna wpÅ‚ywem Å›rodowiska wychowawczego. A po co Tobie te informacje? Otóż możliwe, że syn twojej żony/partnerki nie bÄ™dzie miaÅ‚ podobnych do Ciebie oczu, że nie bÄ™dzie tak wysoki jak ty, jednak jako Ojciec masz wpÅ‚yw na jego rozwój psychiczny i emocjonalny poprzez swojÄ… obecność oraz dziÄ™ki swoim przekazom rodzinnym. Zastanów siÄ™, czy jest to wystarczajÄ…cy powód dla Ciebie, by czuć siÄ™ peÅ‚nowartoÅ›ciowym Ojcem...
3. Patchwork , czyli jak sie robi rodzinÄ™...
Rodzina bez wÄ…tpienia jest systemem. Systemem, który tworzÄ… mniejsze systemy ( rodzice, dzieci, dziadkowie ...) oraz zasady pomiÄ™dzy nimi ( „dzieci i ryby gÅ‚osu nie majÄ…”, „rodzina jest najważniejsza”, „dzieci przede wszystkim”, „najważniejszy jestem Ja” itp. ). Każdy z nas otrzymuje coÅ› w rodzaju spadku po poprzednich pokoleniach i po swoich rodzicach ( np. definicjÄ™ „sukcesu”, zbiór moralnych wytycznych, czy rodzinne humorystyczne powiedzonka bÄ™dÄ…ce czÄ™sto noÅ›nikami istotnych treÅ›ci...). Dzieci, które sÄ… wychowywane z ojcem, który nie jest biologicznym sprawcÄ… ich istnienia, dostajÄ… dodatkowy bagaż do dźwigania w swoim życiu.
Można to zobrazować plecakiem przygotowanym do wyprawy w góry. Może być peÅ‚en przydatnego sprzÄ™tu, który uÅ‚atwi wyprawÄ™, ale może też być zaÅ‚adowany zupeÅ‚nie niepotrzebnymi rzeczami. Dzieci w sytuacji opisanej powyżej mogÄ… być lepiej wyposażone do życia, lub też mogÄ… być „przeciążone”, przez co trudno im bÄ™dzie „iść przez życie”.W dużej mierze od rodziców zależy, czym ten bagaż okaże sie dla dziecka, czy bÄ™dzie ono czuÅ‚o, że jest kochane przez nadprogramowÄ… ilość osób dorosÅ‚ych, czy też poczuje siÄ™ odrzucone przez obydwu ojców.
Poprzez analizÄ™ swoich lÄ™ków, trudnych do zaakceptowania przekonaÅ„ i smutków rodzice mogÄ… wychowywać dzieci w atmosferze miÅ‚oÅ›ci i akceptacji. Niech nikt z Was, Ojcowie, nie okÅ‚amuje siÄ™, że którakolwiek z podjÄ™tych decyzji nie bÄ™dzie miaÅ‚a wpÅ‚ywu na dziecko. Zarówno odejÅ›cie, jak i pozostania w roli ojca bÄ™dzie spuÅ›ciznÄ… przekazanÄ… dziecku. Nie jest też powiedziane, która decyzja okaże siÄ™ sÅ‚uszna i pomocna dla dziecka. Odpowiedz sobie na pytanie: czy jestem na tyle silny, żeby być ojcem nie swojego ( biologicznie ) dziecka? Co chciaÅ‚bym mu dać jako prezent ode mnie? Na ile uważam, że jestem mu potrzebny w życiu? Jakich treÅ›ci nauczy siÄ™ z przykÅ‚adu genetycznego ojca? Jak ja bÄ™dÄ™ wzbogacaÅ‚, dopeÅ‚niaÅ‚ albo naprawiaÅ‚ te przekazywane treÅ›ci? Co budzi mój opór przed nazwaniem siebie „TatÄ…”? Czy to sÄ… odzywajÄ…ce siÄ™ we mnie lÄ™ki, poczucie wstydu, czy coÅ› innego? Jaki wpÅ‚yw ma na to moja postawa, postawa mojej partnerki, mojej rodziny?
Rodziny „szyte grubymi nićmi”, gdzie nie ma wspólnoty genów, ale jest więź miÅ‚oÅ›ci nie sÄ… gorsze od rodzin biologicznych. Przecież życie z kimÅ› spokrewnionym fizycznie nie chroni przed rodzinnymi problemami, takimi jak różnice zdaÅ„, rażące zaniedbywanie rodziny lub dzieci, trudnoÅ›ci w komunikowaniu siÄ™ itp. OdwracajÄ…c tÄ™ zasadÄ™ widoczne jest, że bycie rodzinÄ… w sensie spoÅ‚ecznym, lecz nie w peÅ‚ni biologicznym, wcale nie oznacza klÄ™ski życia rodzinnego. Takie rodziny mogÄ… być silne i zjednoczone, a Wy, Ojcowie, możecie im przewodzić, wspierać i dobrze siÄ™ w nich czuć.
Zapewne w kÅ‚ótniach, czy gorszych dniach pojawiać siÄ™ bÄ™dÄ… wÄ…tpliwoÅ›ci, szczególnie gdy gniewny nastolatek wykrzyczy Wam w twarz „nie jesteÅ› moim ojcem”, ale w innych rodzinach też dochodzi do kÅ‚ótni, a sÅ‚owa w nich, choć sÄ… bardzo bolesne, sÄ… najmniej ważne. Pomimo tego możecie przejść wspólnie przez kryzys tworzenia „nowej” rodziny i dziÄ™ki pokonaniu swoich leków i sÅ‚aboÅ›ci możecie tworzyć nawet mocniejsze wiÄ™zi niż rodziny bez tych trudnych tematów. Zależy to od tego jak silna jest „nić”, którÄ… czujecie siÄ™ połączeni.
Mateusz Wyderka - psycholog
0603-077-975 paralela.gabinet@gmail.com
ul. Wyspiańskiego 13/309
Zielona Góra